Հավերժական պատարագ

Երկիրը պատող ցուրտ ու խավարի մեջ թույլ ներշնչանքները կամ իսպառ հանգչում են, կամ երբևէ կրկին ճառագելու աղոտ հույսով փակվում իրենց խեցիներում: Իսկ զորեղները կարողանում են երկրային հոգսերի խառնարանից վերանալ ոգու օթևանները, որտեղից նրանց լույսն ավելի պայծառ ու ավելի անհրաժեշտ է շողում: Այդ լույսն է, որ մեզ՝ ցածում տառապողներիս, սովորեցնում է ցավն ու կարիքն արհամարհելու, այսինքն՝ մարդ մնալու շքեղ արվեստը: Մեր վերջին այդ ուսուցիչը Համո Սահյանն էր: Նա էր, որ 1990-93 թթ. ծանր տարիներին ոչ միայն չհանձնվեց ներշնչանքների համատարած տեղատվությանը, այլև հանճարեղորեն ըմբոստացավ սեփական խոսքի դեմ, թե՝ «Մայրամուտի ժամանակ արևը թույլ է լինում, /Հողմերը ծույլ են լինում մայրամուտի ժամանակ…»: Continue reading “Հավերժական պատարագ”

Advertisements

ՈՐ ՏԱՃԱՐԸ ՉԴԱՌՆԱ ԲԱԲԵԼՈՆՅԱՆ ԱՇՏԱՐԱԿ

IgnatMamyanՀարցազրույց բանաստեղծ և հրապարակախոս Իգնատ Մամյանի հետ

-Երկու ամսից տեղի կունենա Գրողների միության հերթական համագումարը: Հասարակության այն մասը, որին հետաքրքրում է մեր գրական կյանքը, ուշադիր հետևում է մերթընդմերթ բորբոքվող «կռիվներին»:

-Գրողների միությունը թատրոն չէ, որի ներկայացումները ձեր ասած հասարակությունը ընդունի կամ չընդունի: Նա կարող է գնահատել իրեն մատուցվող գրական արժեքը՝ ինչպես կարողանում է կամ ինչպես ուզում է: Բայց գրողի հետ հասարակությունը գործ չունի, ինչպես, ասենք, վերջին երկու տասնամյակում գործ չի ունեցել նրա հոգսի ու ցավի, տագնապի ու տառապանքի հետ: Մենք ի վիճակի ենք ինքներս քննելու և գնահատելու մեր ընտանիքում կատարվող երևույթները: Continue reading “ՈՐ ՏԱՃԱՐԸ ՉԴԱՌՆԱ ԲԱԲԵԼՈՆՅԱՆ ԱՇՏԱՐԱԿ”

Հայ դասական քերթության ոգեկիրը

«Միջակին միջակ թե չկոչեմ,
Քանքարին ի՞նչ անունով կանչեմ»:
Այրում, 1997

Մեր շատ սիրելի հայրենակիցը, նվիրյալ հայորդին, նշանավոր հրապարակախոսն և  ակնարկագիրը (հիշենք` գեղարվեստական ակնարկներ ժողովածուն), վաստակաշատ  լրագրողն ու խմբագրապետը (վկա` իր բազմամյա և բեղուն գործունեությունը «Ծիածան», «Սովետական Հայաստան», «Գրական թերթ», «Ձայն օրինաց», «Իրավաբանական թերթ», «Առավոտ» և այլ լրագրերում ու պարբերականներում), գրքից  գիրք առնականացող վիպասանն  ու վավերագրողը (ապացույց` «Հիշողության կղզիներ» վիպակը, «Մեթերհեմ բանտի կալանավորը» վեպը և վավերագրական վիպակների շարքը) բոլորում է կյանքի 5-րդ տասնամյակը:

Ես քնարերգակ  կամ բանաստեղծ բառերը չարտաբերեցի  այն պարզ պատճառով,  որ թվարկածս  մասնագիտությունները ձեռքբերովի են, համառ, նպատակասլաց  ու տքնաջան  աշխատանքի արդյունք, մինչդեռ  կոչումով ու աստվածատուր շնորհով Իգնատը բանաստեղծ է, հայ և հայաբույր քնարերգու, քանզի իր չափածոն` հոգեբանական, խոհական, ազգային և համազգային բովանդակությամբ, բարոյական ըմբռնումներով ու խտացված ընդհանրություններով, աղերսվում է մեր հին, միջնադարյան նոր ու նորագույն քերթությանը: Այս չափանիշներով և այս իմաստով Մամյանը  հայ դասական պոեզիայի ոգեկիր ասպետներից մեկն է: Continue reading “Հայ դասական քերթության ոգեկիրը”

ԳԱՂՏՆԻՔԻ ՊԵՍ…

Մոմի լույսը բեկբեկուն,
Ծիծաղի պես, թե լացի,
Ցոլցլում է կիսափակ
Աչքերի մեջ մեռածի:

Նրա սրտում ինչքան ցավ
Ու տագնապներ որ կային,
Հիմա ճախրում են արձակ
Հովիտներում աստղային: Continue reading “ԳԱՂՏՆԻՔԻ ՊԵՍ…”

ՀԵԹԱՆՈՍ ԽՈՍՏՈՎԱՆՈԻԹՅՈԻՆ

Խաչդ հեռու տար, օրհնյալ քահանա,
Ես ոչինչ չունեմ խոստովանելու,
Ես այս աշխարհից պիտի հեռանամ՝
Իմ ապրած կյանքը զանգահարելով։

Որքան Էլ քաղցած, որքան Էլ տկար,
Ես չբախեցի դարպասները ձեր,
Մարմինս՝ թշվառ, հոգուս մեջ սակայն
Ղողանջում Էին երկնային գանձեր։

Ինքս եղա ինձ և՛ ծառա, և՛ տեր,
Իմ խոտորվողն ու իմ խորհրդատուն,
Էլ ես ո՞ւմ համար պիտի աղոթեմ,
Ումի՞ց աղերսեմ վերին թողություն։ Continue reading “ՀԵԹԱՆՈՍ ԽՈՍՏՈՎԱՆՈԻԹՅՈԻՆ”

Կարևոր ներկայություն

ngmDn9gNZvdScji4YjVgdnJrAXՆՈՐԱՅՐ ԱԴԱԼՅԱՆ
«Գրական թերթ», 02/11/2007

Մեր Իգնատ Մամյանը բազմաշնորհ գրող է, ասացի՝ մեր, որովհետև նա բոլորին է պատկանում և ոչ թե գրական հոսանքի այս կամ այն երևույթին: «Հանդի հաց», «Երկնաքարեր», «Ոգեկանչ», «Վայրի մեղր» Ժողովածուներում նա զգացմունքային բանաստեղծ է, «Մեթերհեմ բանտի կալանավորը», «Վիրավոր լեռան ճիչը» և «Մարտնչող լեռնահովիտ» գրքերում՝ կյանքը հիանալի ճանաչող վիպասան, նաև տասնյակ պատմվածքներ, ակնարկներ ու էսսեներ է գրել: Նրա գլխավոր ժանրերից է և հրապարակախոսական հոդվածը, այստեղ նա գտնվում է մեր լավագույն հրապարակագիրների շարքում և, հակառակ ոմանց, չի նեղվում այդ հարևանությունից, քանի որ ունի և՛ կենսական ասելիք, և՛ արտահայտման ինքնահատուկ միջոցներ: Continue reading “Կարևոր ներկայություն”

Աշխարհն իր ողջ խնդությամբ

Աշխարհն իր ողջ խնդությամբ
Ու ցավերով իր անքուն
Փոքրիկ մի պահ է միայն
Ցոլում մարդու հայացքում։

Մի ակնթարթ… ու մեկեն,
Այդ պահի մեջ փութանցիկ,
Պարզ են դառնում անմեկին
Ամեն խորհուրդ ու գաղտնիք։

Իմաստն ուրիշ է դառնում
Լույսի, օդի ու հողի,
Եվ դա լինում է վերջին
Հայացքի մեջ մեռնողի…

… Եվ ինչպիսին էլ ծնվեն,
Արքա ապրեն, թե անտուն,
Մարդիկ մեռնում են որպես
Հանճարեղ ու իմաստուն։

©Իգնատ Մամյան
«Վայրի մեղր», Երևան, 1999։

Հազարից մեկ գրվող բանաստեղծություն

Բանաստեղծ Իգնատ Մամյանը 18 գրքի հեղինակ է: Զարմանալի կհնչի, սակայն այդքանից միայն 5-ն է բանաստեղծությունների ժողովածու: Գրողը մտել է նաև արձակի տարածք, և սա է արձանագրված փաստը: Չբացատրի, չապացուցի էլ՝ ամենավերջին քերթվածը («Հին ընկերներիս») կարդում ես ու հասկանում, որ ժանրային անցումը փուլային անհրաժեշտություն չի եղել, այլ հոգու կատարելագործված պահանջ:

* * *

Հին ընկերներիս

Շքեղ գնացքները կհեռանան կրկին
Իրենց երանելի նվագներո՜վ, լույսո՜վ,
Ու հին կայարանի անձրևահար մայթին
Մենք կմնանք դարձյալ մեր հի՜ն մի քանիսով:

Մենք եմ ասում, սակայն ես ձերը չեմ արդեն,
Ոչ էլ իմն եմ, ոչ էլ մեկինն այս աշխարհում,
Ես մշուշի խորքում տարուբերվող լապտեր
Ու չգիտեմ՝ արդյոք ո՞ւմ համար եմ վառվում…

Իմ լույսն իմ օրերի հիշողությունն է թանկ
Ու խավարն ու քամին որքան էլ ինձ տանջեն,
Ես չեմ կարող փոխել իմ սերն ատելության
Եվ անիծել մեկին, ում եղբայր եմ կոչել …

Ես ձեր մեջ եմ սփռել կարոտներն իմ անքուն,
Երազներն իմ բոլոր ձեզ եմ շշնջացել,
Եվ հին սիրո լույսն եմ ահա շողարձակում,
Լույսը, որ ոչ ոքի հարկավոր չէ գուցե:

…Սերերում այս հանգչող, երգերում այս տկար
Ես ձերը չեմ հիմա, ոչ էլ իմն եմ արդեն,
Սակայն պիտի ցոլամ, պիտի վառվեմ այնքան,
Մինչև մառախուղից ինձ քարերով ջարդեն:

Continue reading “Հազարից մեկ գրվող բանաստեղծություն”

Չլդրանի կռիվը

Հատված «Արծիվների օրենքը» փաստագրական վիպակից

Արծիվների առաջին գումարտակը կազմավորվեց ընդամենը մի քանի օրվա ընթացքում: Նախապատրաստության բոլոր հարցերում արարողապետը Գարիկ Շառոյանն էր: Զինյալ շարժմանը նա մասնակցում էր առաջին օրից, Նոյեմբերյանում ջոկատ էր ղեկավարել, Գորիսի ինքնապաշտպանական կռիվներում գումարտակ էր առաջնորդել՝ դառնալով իսկական կադրային հրամանատար, և պատահաբար չէ, որ նրան էր վստահված դեպի Ղարաբաղ ելնող «Արծիվ-1»-ի ամբողջ նախապատրաստությունը: Continue reading “Չլդրանի կռիվը”

«Հարգում եմ աչքերի մեջ ուղի՛ղ նայող տղամարդկանց»

Հ Ե Տ Ք Ե Ր

«Հիշում եմ սարսուռով: 85-ի գարնանը իմ հայրենիքում կռունկների երամը կործանվեց ջրամբարում: Նրանք չվել էին աշնանը, երբ ջրամբարը դատարկ էր…Ցավալի է, իմ սերնդակից գրողների երամը ևս կործանվեց…»:

Սրանք գրող Իգնատ Մամյանի խոսքերն են,որ նա ցանկացավ տեսնել մեր հարցազրույցի առաջաբանում: Իգնատ Մամյանը Վանո Սիրադեղյանի նախընտրական շտաբի պետն էր, իսկ հարցազրույցը վերաբերում է Վանո Սիրադեղյանին:

-Պրն Մամյան, Վանո Սիրադեղյանն անմեղ չէ, ինչպես անմեղ չեն իր ընկերները, որոնք այսօր իշխանության բուրգում են:

-Իմ համոզմամբ, մեղավոր և անմեղ բառերը շատ ծանր հասկացություններ են: Ո՛չ ես , ո՛չ դու, ո՛չ էլ մեր գրական աշխարհը, ո՛չ էլ «Երկիրը» իրավունք չունեն ոչ միայն Վանոյին, այլև ցանկացած մեկին մեղավոր կամ անմեղ անվանել: Դրա համար կա դատարան: Միայն դատարանը կարող է ասել՝ այս մարդը հանցագո՞րծ է, թե՞ հանցագործ չէ: Continue reading “«Հարգում եմ աչքերի մեջ ուղի՛ղ նայող տղամարդկանց»”