Գիրք՝ ապրելու ժամանակների

vogekanch

«Կյանքս չի փոխվել իմ ծննդյան օրից: Ես աճել, զորացել եմ անթիվ հազարամյակների ընթացքում»:

Ջեկ Լոնդոնի այս իմաստությունն է իր «Ոգեկանչը» գրքի բնաբան ընտրել Իգնատ Մամյանը: Մարդը ծնվում է ինչ-որ թվականի, բայց նրա ոգին ծննդյան թվական չունի: Այն գալիս է անհիշելի ժամանակներից, գալիս է ամեն ինչ տեսած, ամեն վերելք ու վայրէջք ապրած, գալիս է երջանիկ ու ապաբախտ, հաղթանակած ու պարտված, այդ ամենի մեջ մշտական երիտասարդություն նվաճած, գալիս է «խաչակիր անցյալով» ու ապագայի երազանքներով: Եվ նա, այդ ոգին, այդ աննկուն ուղևորը, առաջինը ճանաչում է իրեն անցյալում, հետո միայն ներկայում:

Continue reading “Գիրք՝ ապրելու ժամանակների”
Advertisements

ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ ՏԱՆՈՒՄ ԷՐ ԴԵՊԻ ՄԱՀ

Դարեր անցան, ու այդպես էլ չհասկացանք, որ հայրենիքի սեր կոչվածը կեղծ և սխալ արտահայտություն է: Սիրում են կնոջը, երեխային, մերձավորին: Հայրենիքը հեռու կամ մոտ որևէ մեկը չէ, որին սիրես կամ չսիրես: Մի՞թե հնարավոր է սիրել օդը, որ շնչում ենք, ջուրը, որ խմում ենք, արևի տաք լույսը, որի ներքո հարատևում է մարդկային գոյությունը: Դրանք կենսական և բացարձակ անհրաժեշտություններ են, առանց այդ ամենի բացառվում է կյանքը՝ ոչ միայն տխուր կամ ուրախ, այլև ընդհանրապես: Եվ իր ազգի արյունն ու ճակատագիրը կրող մարդու համար ամենայն ինչ բացառվում է նախ և առաջ առանց հայրենիքի: Եղել են ու կան Սարոյանի պես վիթխարի անհատականություններ, ովքեր պարզապես ապրելուց բացի ազգային գեներով, հավատով ու նպատակներով դրսևորվել են նաև հայրենիքի աշխարհագրական տարածքից դուրս: Բայց դրանում գաղտնիք չկա. այդ մեծերը հայրենիքը կրում են իրենց մեջ… Continue reading “ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ ՏԱՆՈՒՄ ԷՐ ԴԵՊԻ ՄԱՀ”

ՄՈԻՐԱՑԿԱՆԻ ՄԱՀԸ

Սիրտը ճչում հին մեղքերից,
Ցավը մարմինն էր ծվատում:
Մրոտ խորշի թաց պատերից
Գարշահոտ ջուր էր կաթում:

Վերջն էր, ու նա դողդողալով
Մոտիկ մահվան ահեղ շնչից,
Խեղված մարմինը քարշ տալով՝
Մի կերպ ելավ մռայլ որջից:

Մի կերպ հասավ ու վախվորած
Բախեց դուռը եկեղեցու.
— Ես երկինք եմ գնում, ասաց,
Ի՞նչ հաղորդեմ տեր Աստըծուն: Continue reading “ՄՈԻՐԱՑԿԱՆԻ ՄԱՀԸ”

Ձյուն է գալիս

Ձյուն է գալիս։
Երկինքն աչքիս
Մի տխրամած հուշ է դառնում։
Ինձ թվում է՝
Աշնանն օտար երկիր չված
Կարապներն են
Հեռուներից վերադառնում,
Որ գտնելով մանկության ջինջ
Լիճը սառած՝
Արտասվելով ցած են թափվում
Թևատարած…
Ձյուն է գալիս։

©Իգնատ Մամյան
«Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան, 1978:

ՊԱՐԶԱՊԵՍ ԱՐԻ…

Անձրևը շուտով կփոխվի ձյունի,
Արդեն շնչում է հողմը տանիքին։
Իմ խրճիթն այնքա՜ն բաց ճեղքեր ունի,
Ո՞նց եմ ապրելու սառնամանիքին։

Մի՛ վերադարձիր, պարզապես արի,
Օգնիր՝ նորոգենք այս տնակը խեղճ,
Ախր դու գիտես, թե բուքն ինչ կանի,
Դու էլ ես, ախր, ապրել նրա մեջ։ Continue reading “ՊԱՐԶԱՊԵՍ ԱՐԻ…”

Եռերգություն Երևանին

  1. Հավերժության բանաձև

Նիրհեք հանգիստ հողի տակ, օ՛ քաղաքներ կործանված
Արքաներով իմաստուն, տաճարներով լուսաշող,
Ձեզ տրվել էր ամեն ինչ՝ սեր ու պատիվ, փառք ու հաց,
Դուք ունեցաք ամեն ինչ՝ բացի… Ոգին հավերժող։

  1. Քաղաքը

Մասիսների բիբլիական շուքի տակ,
Մասիսների հավերժությամբ ներշնչված,
Ապրում է հի՜ն, նաիրական մի քաղաք՝
Ներսում արև ու լեգենդներ աստղամած։

Ներսում կարոտ և աղոթքներ տունդարձի
Գիր ու մատյան, մեղեդիներ հոգեթով,
Ու նաև ցավ, որ կրում են առնացի
Հնամենի զորությամբ ու հավատով…

Ու որպես նավ՝ Հավերժության օվկիանում,
Ճերմակ Մասիսն արած կայմ ու առագաստ,
Դեպի շքեղ հորիզոններ է տանում
Մեր սերերն ու երազները աստղավարս։ Continue reading “Եռերգություն Երևանին”

Հավերժական պատարագ

Երկիրը պատող ցուրտ ու խավարի մեջ թույլ ներշնչանքները կամ իսպառ հանգչում են, կամ երբևէ կրկին ճառագելու աղոտ հույսով փակվում իրենց խեցիներում: Իսկ զորեղները կարողանում են երկրային հոգսերի խառնարանից վերանալ ոգու օթևանները, որտեղից նրանց լույսն ավելի պայծառ ու ավելի անհրաժեշտ է շողում: Այդ լույսն է, որ մեզ՝ ցածում տառապողներիս, սովորեցնում է ցավն ու կարիքն արհամարհելու, այսինքն՝ մարդ մնալու շքեղ արվեստը: Մեր վերջին այդ ուսուցիչը Համո Սահյանն էր: Նա էր, որ 1990-93 թթ. ծանր տարիներին ոչ միայն չհանձնվեց ներշնչանքների համատարած տեղատվությանը, այլև հանճարեղորեն ըմբոստացավ սեփական խոսքի դեմ, թե՝ «Մայրամուտի ժամանակ արևը թույլ է լինում, /Հողմերը ծույլ են լինում մայրամուտի ժամանակ…»: Continue reading “Հավերժական պատարագ”

ՈՐ ՏԱՃԱՐԸ ՉԴԱՌՆԱ ԲԱԲԵԼՈՆՅԱՆ ԱՇՏԱՐԱԿ

IgnatMamyanՀարցազրույց բանաստեղծ և հրապարակախոս Իգնատ Մամյանի հետ

-Երկու ամսից տեղի կունենա Գրողների միության հերթական համագումարը: Հասարակության այն մասը, որին հետաքրքրում է մեր գրական կյանքը, ուշադիր հետևում է մերթընդմերթ բորբոքվող «կռիվներին»:

-Գրողների միությունը թատրոն չէ, որի ներկայացումները ձեր ասած հասարակությունը ընդունի կամ չընդունի: Նա կարող է գնահատել իրեն մատուցվող գրական արժեքը՝ ինչպես կարողանում է կամ ինչպես ուզում է: Բայց գրողի հետ հասարակությունը գործ չունի, ինչպես, ասենք, վերջին երկու տասնամյակում գործ չի ունեցել նրա հոգսի ու ցավի, տագնապի ու տառապանքի հետ: Մենք ի վիճակի ենք ինքներս քննելու և գնահատելու մեր ընտանիքում կատարվող երևույթները: Continue reading “ՈՐ ՏԱՃԱՐԸ ՉԴԱՌՆԱ ԲԱԲԵԼՈՆՅԱՆ ԱՇՏԱՐԱԿ”