Մինչև որ Լույսը երևա…

IgnatMamyan«Սեր: Մաքու՜ր, հզո՜ր սեր՝ անկախ այն բանից՝ այդ սերը որտեղից է բխում և ու°ր է ուղղված: Առանց դրա ապրել հնարավոր չէ: Ինձ սերն է ապրեցնում: Եթե մարդու մեջ սեր չկա, նա ընդամենը դատարկ ու տխուր անոթ է»: Սրանք Իգնատ Մամյանի՝ իմ միակ և անվերադարձ սիրո վերջին խոսքերն են և մեր համատեղ կյանքի միակ թալիսմանը:

Ցավոք, «Հեռավոր զանգերի կանչը» գիրքը տպագիր վիճակում նրա սեղանին չդրվեց… Այս գրքի առաջին պատմվածքները տպագրվեցին «Հիշողության կղզիներ» գրքում, որի առաջին օրինակը մակագրված էր ինձ. «Լսի՛ր, Արմենուհի՛, այս գիրքը գրվել է տասը տարվա ընթացքում՝ մարդկային սիրո և հուսախաբության, ցավի ու երջանկության, գտածի ու կորցրածի համադրությունը ինքս իմ մեջ քննելու գիշերներին: Եվ տասը տարի՝ գրքի ծննդյան ամբողջ ընթացքում, ոգևորելով ու խրախուսելով, ճշտելով ու մեկնաբանելով իմ կողքին ես եղել դու՝ որպես ընկեր, բարեկամ, քննադատ…

Եվ հիմա քեզ եմ նվիրում այն, որպես երջանկության մաղթանք, անցած ու գալիք ցավերի մխիթարություն և այլն, և այլն…

Իսկ կյանքը շարունակվում է, և, քանի որ շարունակվում է, պիտի որ գրվեն նոր գրքեր, պահանջվի նոր հոգեկան ու բարոյական օգնություն և վստահ եմ, որ դու պատրաստ ես…Քո՝ Հեղինակ…» (26.01. 87թ.):

Այնժամ ես քեզ հետ էի, և աշխարհն էր ինձ հետ, իսկ հիմա, կուչ եկած աշխարհի իմ տխուր անկյունում, գրում եմ այս տողերը՝ հույս ունենալով, որ կբռնեմ այն լուսավոր արահետը, որ ինձ կբերի դեպի քեզ: Համոզված եմ, որ մեր հաջորդ հանդիպման վայրը տիեզերքն է լինելու: Ես այնտեղից լսում եմ հեռավոր զանգերիդ կանչը, և այն ինձ տանում է Այրում՝ քո առաջին սիրո հայրենիքը, ուր օրվա աղմուկները հանգչում են, ու սկսվում է բարաքաշարի երեկոն: Ու այդ երեկոյի մեջ հնչում են խոսքերդ. «Այնտեղ աշնանային ամպոտ եղանակներին տներն ուղղակի սուզվում էին երկնքի մեջ, մշուշը քսվում էր պատուհաններին, իսկ մշուշի միջով երևում էին կաղնիների աղոտ պատկերները (հրաշալի եղանակ` սիրահարված հոգիների թախծության համար)»:

ayrum

Հիմա, երբ չկաս, տողերիդ միջով գալիս եմ դեպի քեզ, գալիս եմ ու տեսնում, թե ինչպես են աշնան վերջերին տաք ձորի հազարամյա օրենքով կրկին Դեբեդի ափերը մեղմ կանաչում, և սկսվում են թանձրացող կարոտի օրեր, և ես առնչվում եմ հոգուդ տվայտանքներին. մեղմ կանաչների վրա գնչուները ձորում վրան են խփել և պիտի շարունակեն իրենց հավերժական երթը դեպի անսահման հեռու երկրները: Ձորում բոցկլտում է գնչուների խարույկը, և դու խենթանում ես Ալմայի համար, որի արցունքի խոշոր կաթիլի մեջ կայծկլտում էր անսահման մի կարոտ. տեսնես ի°նչ են ուզում գնչուները… Եվ առավոտյան ծանր ու անփոխարինելի կորստի նախազգացումը ֆիզիկական ցավ է պատճառում քեզ. արյան ոռնացող ձայնը տակնուվրա էր արել Ալմային, և նա  հեռացել էր գնչուների թափորի հետ. աշխարհը` մե՜ծ, ճանապարհները` շա՜տ…

Ու շշնջացիր ինձ՝ այդպես գնացողները չեն վերադառնում… Իսկ մենք գիտեինք, որ ցավը մարմնի մեջ պահպանում է հիշողությունը, ու մարմինդ դարձավ զանգը հանած համր վանք, և օրվա բոլոր ձայները հանգան… նայեցիր մթնշաղով պարուրված հեռավոր լեռներին ու ինքդ քեզ հարցրիր՝ ինչու° է մեզ անընդհատ թվում, թե երբևէ ինչ-որ տեղ պիտի գնանք, թավշյա արևով ու զմրուխտ կանաչով զարդարված ինչ-որ կախարդական երկիր, և կյանքը պիտի սկսվի նորից՝ անսխալ ու երջանիկ (Երանի չէ՞ր…):

Ու երանությունը մեզ տարավ այն երկիրը, որտեղ արմավենու ծաղիկները թափվում էին գունագեղ ջրավազանի վճիտ ջրին, և անլսելի ճողփյունից արթնանում էին արծաթագույն ձկները, ուր քո ծերունի հերոսներից մեկը` Ալվառինջի կռիվներին մասնակցած մի հայդուկ, երգում էր անծանոթ աշխարհների մի երգ՝ լցված կարոտով, ցավով ու որբությամբ: Ծերունին խաղալիքներ էր պատրաստում ու նվիրում երեխաներին. բարաքաշարում բոլորը նրան Հայրիկ էին անվանում, և դու զարմանում էիր, թե ինչպե՞ս է լինում, որ մեկը սիրելի է դառնում բոլորի համար, այն էլ՝ երեխաների, որոնք դժվարահաճ են ու դաժան՝ իրենց ներաշխարհը թափանցողների հանդեպ. Ու ինքդ էլ պատասխանում էիր` երեխաները ժողովրդինն են, աշխարհինը…

Իսկ օրեր անց Ձորաշխարհը հանկարծ ողողվեց նոյեմբերի սառն անձրևաշղարշով, քարափներն ի վեր մառախուղի գորշ ծվեններ բարձրացան, Հայրիկն այլևս չկար. մահվան թափորում հատուկենտ մեծահասակներ էին,  մնացածը՝ երեխաներ… Այրում ավանում դեռ մահ չէր եղել, ավանը գերեզմանոց չուներ և լեռնալանջին բացվեց առաջին շիրմափոսը:

Հայրիկի մահվան թախիծը դեռ տաք էր, և խորհրդավոր լռության մեջ պահված էր վրիժառու որոտ ու սրերի շառաչյուն, հրեղեն ձիերի խրխինջ և անդունդներում հանգչող նահատակների հառաչանքներ: Ու ես զարմանքով զգում էի, թե քո մեջ թախծանուշ երգի նման ինչպես էր հյուսվում Լեյլի ձիու տխուր և իրական հեքիաթը. «…Կաքավը քնեց ժայռաքարի տակ, առվի ջրում ցոլաց Հեռավոր Երկրի աստղը, և Լեռնագյուղի հիշողությունը եղեգն էր, որ մթնշաղի մեջ նվագում էր Լեյլի ձիու ցավաշունչ կարոտը» ու հեքիաթի մեջ` տիեզերքի վերին գահի ոլորտներից լսում էիր, թե դաշտային ճամփաներն այդ նվագի տակ ի~նչ սիրելի դոփյուններ էին արտաբերում, և հին պատերի ճեղքերում իրիկնաժամին խրխինջի արծաթե փշրանքներ էին զրնգացնում: Եվ որպես միայնակ բարդի` խուլ տնքացիր, ճյուղերդ կողերիդ սեղմեցիր` բնի ներքին օղակներից վեր քաշեցիր մոռացված օրերի ցավը, հասցրիր գագաթին ու բարձունքների վրայով հառաչի պես տարածեցիր դեպի կյանքի բոլոր ժամանակները:

Դու գիտեիր, որ Լեյլի ձին ամեն ինչ էր՝ թռիչք, գեղեցկություն, երազանք ու սեր, և երբ ձին բախվեց բիրտ մարդկանց աշխարհին, չհնազանդվեց նրանց, սպանեցին, ու սոսկումով նկատեցիր, թե ինչպես այդ պահին գյուղի աղբյուրը պղտորվեց, ընտանի օձերը չարագույժ ֆշշոցով լքեցին տների պատերը, իսկ սարի խռովված աղբյուրը, նրա պատկերը իր մեջ ծփացնելով, սուզվեց լեռան խորքը, ու ողբերգություն` ողբերգության հետևից…

Սրտամոտ ընկերոջդ` Արմենակ Թամազյանի մահով ինչ-որ մաքուր ու սիրելի պատմություն վերջացավ աշխարհում… Տեղատարափ անձրևը ավերեց բարաքաշարը…  Բժիշկ Զաքարյանը ափսոսանքով նշեց, որ սա իր վերջին աշունն է…

Բայց կյանքը շարունակվում էր, և երկինքը մաքուր էր, որպես կռունկի աչք, և տերևաթափվող բարդիների ոսկե մշուշում դհոլ-զուռնայի նվագը հնչեց ինչպես անդրաշխարհիկ երանություն` կախարդելով ամբողջ հովիտը` մարդկային հոգիները լցնելով ջինջ հեռաստանների թավշե կարոտով. լարախաղաց էր եկել. հովտի սքանչելի օրերից մեկն էր, որ կարճ տևեց. լարախաղացն ընկավ, կողոսկրերը ջարդեց, ու ափսոսանքվ նկատեցիր` մարդ էր էլի, բոլորի նման  գնում էր դեպի իր կյանքի վերջը, և ես հասկացա, որ այդ պահին քո ցնորքներում Ալման վերափոխվել էր սքանչելի հիշողության, և քեզ թվում էր, թե երկնքից զրնգուն ծիծաղ էր թափվում…  Իսկ Նա` իրականը, քո թախծաշունչ խոստովանությանը պատասխանել էր վարդով ու քառյակով`

Пусть волны бушуют у скал,
Пусть злится над скалами вюга,
Пусть люди забудут о нас,
Но мы не забудим друг –друга…

Ու իմ հարցին, թե ո՞վ է նա, ու՞ր է հիմա, զգուշությամբ, վախենալով, որ հանկարծ ինչ-որ բան չփշրվի, շշնջացիր. «Իմ մանկության ընկերուհի Վերգինե Ավագյանը` եղնիկոտն մի աղջնակ, որ կարող էր քայլել ծաղիկների վրայով, և ծաղիկները չէին տնքա նրա ծանրությունից, այլ հիացմունքով կփարվեին ոտքերին, և ոտքերից մանուշակի հոտ կգար: Նրա ձայնը հեքիաթի հովիտներով անցնող քամու նվագ էր, և ծիծաղը լեռնաղբյուրի անուշ կարկաչ` վայրի բնության հավերժական թախծության մեջ, և աղբյուրի հայելում արտացոլվող նրա պատկերից ջուրն ավելի էր ազնվանում: Սե՞ր էր, թե՞ ոչ, դժվար է ասել, բայց շատ նման էր զանգակածաղկի բուրավետ բաժակում ոսկեցոլ մեղվի ուշաթափության…

Երկնքի հեռավոր անկյունում կար մի թախծոտ աստղ: Չգիտեմ` ինչու, ես նրան էի երկրպագում հոգուս խորքերը թափանցող այն աստվածային երանության համար, որ կոչվում է Առաջին Սեր:

— Տե’ս,- աստղին նայելով` մի երեկո ասաց նա,- եզրը կարմիր է` կարծես արյունոտ լինի: Աստղը վիրավոր է…

Ասաց ու գնաց իր երջանիկ բախտի ճամփով` ինձ մեն-մենակ թողնելով վիրավոր աստղի տակ: Սե՞ր էր: Չգիտեմ, բայց նրանով առնչվեցի Հավերժական կարոտի սքանչելի առասպելին և ամբողջ կյանքում ապրեցի` վիրավոր աստղի ցոլքը հոգուս  մեջ…» (Ի.Մ.):

Տարիներ անց` 50-ամյակիդ օրերին, միասին եղանք Ձեր սիրո վկա բռնչենու մոտ, փոքրիկ խարույկ վառեցինք, նստեցինք քարին ու իրար փարված` ես քեզ էի զգում, դու` նրան: Ինչևէ…

Վերադառնանք բարաքաշար… 1960թ… Ապրիլ… Բարաքաշարի ոչ մի երդիկից ծուխ չէր բարձրանում. ահավոր լռության մեջ, շվար կանգնել էիր` ինչ-որ ողբերգության սարսուռից փշաքաղված, երբ ականջիդ հնչեց Բիջոյի ձայնը… քույրդ, փեսադ, երեխան… երեքն էլ… տունը հրդեհվել է… Ու՞մ սոսկալի անեծքո՜վ… բոթը տարածվել էր ամբողջ շրջանում, իսկ ամբողջ թաղի վրա  մորդ ողբալացն էր` բալա ջա՜ն… Դագաղների մեջ միայն մարմիններն ամփոփող ճերմակ պատանքներ էին, որոնց վրա ձյունն էր իջնում` որպես աշխարհի ամենատխուր հեքիաթ, և քո առաջին անեծքը հղեցիր` առ վերին գահերը: Ու մինչև կյանքի վերջը ո′չ մայրդ թոթափվեց նրանց կորստյան ցավից, ո′չ դու. ապրեցիք` ողբերգությունը` ձեր  շուրթերին…

1988 թվականն էր… Ապրիլի վերջին  մեծ զինվոր ու վիրաբույժ Արցախ Բունիաթյանի հետ մի ամբողջ գիշեր մաքառում էինք` քո կյանքը փրկելու համար: Հենց այդ ժամանակ էր, որ առնչվեցիր երկնքի հովիտներում ապրող քո սիրելիներին…. Եվ քանի որ  քո ժամանակը չէր, նրանք քեզ ծաղկահյուս կամրջով ճանապարհեցին ետ` մեր իրականություն, և լիովին համոզվեցիր երկնային կյանքի իրողության մեջ և մեծ ցավ զգացիր, երբ աչքերդ բացելով` բաժանվեցիր երկնքի հովիտներից: Ու՞ր էիր շտապում, ինչու՞ էիր շտապում` թողնելով ինձ մեն-մենակ…

Ու պատմեցիր, որ ճերմակ ու երանելի լույս էր, լույսի մեջ` անհայտությունից հնչող, մեղմ հոգեպարար մեղեդի, և ճերմակ շղարշներ հագած մի աղջնակ (հրեշտակ) լույսի ու մեղեդու միջով քեզ ուղեկցում էր ինչ-որ կարկաչուն գետակի ափով, որի կոհակներում գունագեղ ձկներ էին խայտում, և որի` կանաչ ու ծաղկուն ճյուղերի միահյուսումով գոյացած  կամրջակով անցար ու հայտնվեցիր մեղավոր այս աշխարհի գռեհիկ իրականության մեջ, փորձեցիր ուժ ու համբերություն գտնել, բայց հայտնվեցիր սոսկուն ամայության մեջ, փորձեցիր որևէ դուռ բախել, բայց ցավը շքամուտքում էր. ուզեցիր դրսից նայել քեզ, տեսար, որ քեզնից բան չի մնացել…

Իսկ Լոռվա մեր հին ու պղտոր գետը շարունակում էր իր ճանապարհը ձորի  միջով…Եվ արդեն քանի օր լուսաբացներին արթնանում էիր վերադարձող կռունկների ձայնից. որտեղի՞ց են գալիս, և ու՞ր են գնում… Ու նրանց հետ թռչում էին տարիները…

Այժմ բարաքաշարը չկա, կա միայն ձեր սիրո վկա բռնչենին, իսկ բնակիչները ցրվել են Այրումով մեկ, սակայն ձեր միջով անցնող հարազատության արծաթե թելը շարունակում է ձեզ  հավաք պահել ապրած օրերի հիշողության շուրջ, որի մեջ իր մեծ բաժինն ուներ բժիշկ Հարություն Զաքարյանը. նա թանկ մարդ էր, ու նրա կորուստը մշուշով պատեց մարդկանց ուղեղները: Դու գիտեիր, որ ձորի շքեղ լուսաբացներն ու պայծառ մայրամուտները անվախճանորեն կրկնվելու են, ու երանի էիր տալիս նրան, ով ավելի երկար կերթար այդ լուսաբացների ու մայրամուտների միջով: Եվ հաստատում էիր` ինչպես թելադրում է բնության օրենքը, միայնակ կռունկի ճախրը անիմաստ է ու երկնքի համար անընդունելի: Ու հին Այրումի կարոտը խեղդում էր քեզ ու խնդրում էիր. «Արցունքնե′ր, մի′ խեղդեք ինձ: Սոսկալի′ կարոտ, մի′ խոշտանգիր իմ ցավագար մարմինը: Կա′մք, մի′ լքիր կողը ճեղքված նավիս…»: Խնդրում էիր, բայց և միաժամանակ հաստատում. «Չէ՞ որ ներսի մաղձը գոյանում է անորոշի վախից, և երջանիկ են հատկապես այն մարդիկ, ովքեր իրենց մեջ անհայտից սպասվող վտանգի խոշտանգող զգացողությունը չունեն, ինչպես բոլոր դաժան և զգուշավոր արարածները, և մի ջերմ խոսքից նրանց հոգիները զրնգում են արծաթե սափորների պես» (Ի.Մ.):

Քո հերոսները` ավերված ճակատագրերի տեր մարդիկ են.  որտեղի՞ց են գալիս, ու՞ր են գնում: Երբ պատանի էիր, շատ էիր ցանկանում նավակի մեջ, մեջքնիվայր պառկած, երկնքի ամպերին, թռչուններին, աստղերին նայելով` գնայի՜ր,  գնայի՜ր…

Անդունդ գահավիժող գետի աղմուկը` վախճանի ձայնը լսեիր, և կլիներ սքանչելի կործանում` մերժված պատանու համար, բայց քանի որ Դեբեդի ափին էիր, քո տխուր հայացքով ուղեկցում էիր կայարանով անցնող գնացքներին, և սպասումը պատում էր քեզ. ուղեղային մղձավա՞նջ էր, թե՞ հոգու կարոտախտ, թե՞ պարզապես աշխարհում մեն-մենակ ապրել չկամեցող մարդու բանականության պահանջ… Ձորով անցնող գնացքների հերթական քմծիծաղն էր Այրումի դեմքին, բայց հոգուդ մեջ սիրո ադամանդե զանգակներ էին հնչում, և հայացքդ սուզած գիշերվա խորհրդավոր հեռուները, հավատացած, որ ջրերն ու քամին լավ գիտեն, թե քեզ ու՞ր են տանելու, գնում էիր քո ճամփան` հիշելով այն լեռները, որոնց վրա մեռած հանճարների հոգիներն են թևածում: Միայնությունը, ասում էիր ինձ, մարդու ներսից է բարձրանում, հոգուց է բարձրանում` սիրո երազանքի չկայացած երջանկության ավերակից, և դա սարսափելի է, դա միայնությամբ տառապող հոգիների անկարեկից ողբերգությունն է:

Բայց մենք լավ  գիտեինք, որ Հայաստանը ուժեղ ու տառապյալ ժողովրդի երկիր է, երկիր, ուր ապրում է մի հին ժողովուրդ, որ աշխարհին հայտնի է իր տաճարներով ու տառապանքներով, և կյանքը  մարդկային ճակատագրերի մի երթ է, և մի հայացքը բավական է` համոզվելու համար, որ ճակատագրի ողբերգություն կոչվածն իր բոլոր սարսափներով անցել է դրանցից ամեն մեկի միջով: Իսկ մարդու համար ամենաթանկը եղել և մնում է ազատությունը…

Ու մենք ցավի միջից ուժեղ ու խիզախորեն ծիծաղում էինք. գիտեինք, որ  հիշողությունը թերևս մարդուն տրված մեծագույն պարգևն է, որն օգնում է նրան` ամբողջացնելու ապրած ժամանակը, անցյալի մի պայծառ դրվագով սփոփվելու ներկա տխրության մեջ, կամ էլ հին մի ցավի վերապրում նրան փրկում է մարդկության համաշխարհային երջանկության սին պատրանքից: Ու հույս էիր տալիս ինձ` կյանք է, մի կերպ ապրում ենք, նրա ընթացքը հո՞ մենք չենք մեզ թելադրում: Իսկ ամայության մեջ հանջչող շիրիմների վրա հևում էր աշնան քամին, որ ասես խորհրդավոր աշխարհներից բերում էր Շամբուտում հոշոտված նժույգների հուսահատ խրխինջները:

Երկա~ր-երկա~ր փնտրեցիր բնության հավերժական գաղտնիքը: Ու հայտնագործեցիր` դա բարու անվախճան երթն է` ժամանակների ու երևույթների միջով: Երբ փակ աչքերով լսում էիր Մեծարենց, քեզ թվում էր, թե գտնվում ես հեռավոր մի անհայտ կղզում` մեղմ խշշացող արմավենու տակ, և շուրջդ հազարավոր խորհուրդներով հառաչում ու շառաչում է ծովը: Անգամ լուսնոտությամբ տառապողների ցավը քո հոգում` զգում էիր, թե որքան պայծառ է լուսնի լույսը, և ինչքան խորն էր նրան պատող առեղծվածը, ու արծաթափայլ ցոլքերով լույսը ողբերգության լույս էր, ու այստեղ ասում էիր` բանականությունը նահանջում է տեսիլքների առաջ:

Դու դարձար չափազանց զգայուն, հոգիդ արձագանքեց բնության ամենաթույլ շշուկին, ամենամեղմ բուրմունքին, նաև` շուրջդ կատարվող ամենաչնչին կոպտությանը. երբեմն դառնում էիր անսահման բարի, պատրաստ` լաց լինել մի ծաղկի մահվան համար: Եվ նույնիսկ բարակ ճյուղի վրա դողացող մեղվին գետի ջրերից փրկելու համար կարող էիր  զոհաբերվել: Այնքան մաքրամաքուր էր մտածումներդ ու խոհերդ, որ բարձրացել էիր սլացիկ հաճարենու գագաթը և փորձում էիր խառնվել նրա վրայով անցնող թռչունների երամին: Երևի թե այդ օրից դարձար երկնքի ընտրյալը, հոգուդ մեջ կրեցիր ոգեղեն խաչը, մինչև որ Բարձրյալը քեզ ձեռքով արեց ծիրանագույն ամպի միջից: Եվ այդ կանչն այնքա~ն առինքնող էր, որ երկնքով անցնող փոքրիկ մի թռչունի թևիկների մեղմ շրշյունը անչափ հաճելի էր քեզ, և հոգիդ լցված էր ձայներով ու բուրմունքով ծփացող երանելի մշուշով: Այլևս չէիր ուզում առնչվել նախկին գորշ ու զազրելի իրականությանը ու փակեցիր աչքերդ, ցանկացար տրվել միայն քեզ հասկանալի մենությանը (Իսկ մահը` հոգու սքանչելի վերադարձը դեպի հավերժություն, հեռու չէր…), նույնիսկ զգացիր, թե մահվան բախտի վրայով սարսռուն օդի մեջ կայծկլտալով, երանելի նվագով ինչպե~ս անցավ ոսկեցոլ մեղուների մի պարս… Եվ քո կարծիքով դրանք մեղուներ չէին, այլ քո կյանքի երջանիկ ակնթարթները: Եվ երկինք նայեցիր. այնտեղ նարնջագույն ցոլանքներով մի փոքրիկ աստղ էր շողում, ու շշնջացիր. «Աստղ չէ, մեռածի հոգին է հավերժությանը խառնվելուց առաջ հրաժեշտ տալիս այն աշխարհին, որտեղ ավերվեց իր հերթական պատյանը»: Ու հաջորդեց ինքնախոստովանությունդ. «Կորուստների ցավից տնքացող մարդկային գոյությունը ոչնչով գերադասելի չէ Այն Աշխարհի խաղաղ, անտերունչ իրողությունից, և ես ճիշտ չեմ ապրել իմ կյանքը` անվերջ դողալով կործանվելու սարսափից: Չեմ հասկացել, որ կյանքը և մահը կեղծ կատեգորիաներ են, և կա միայն ընթացք` մեծ ժամանակի միջնապատերի միջով, և պիտի այնքան գնաս, մինչև որ Լույսը երևա, և դու խառնվես Լույսին…»:

Քո` Արմենուհի Ծատուրյան
Հունիսի 25 լույս 26-ի գիշեր 2012թ.
Advertisements

Թողնել մեկնաբանություն

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.