ՀԱՅԸ

Տերը թռչունին ստեղծեց երկու սքանչելի նպատակով. երկնքի ամայությունը մխիթարելու և նրա ամպ ու անձրևի տակ տառապող մարդու մեջ երազանքը պահպանելու համար: Նայի՛ր թռչունին, տե՛ս նրա ճախրը ազատության ոլորտներում, և տանջանքին վերանալով գնա: Դեպի խորհրդավորը, հրաշալին, անվախճանը: Հասնելը կարևոր չէ, հասնելու տենչով ապրելն է կարևորը:
Այս իմացությունը մեր մեջ թափանցում է երևի թե առաջին սիրո հետ, և վաղ պատանության այն օրերին, երբ ես ճանաչեցի Գևորգ Գրիգորյանին, մենք արդեն վայելում էինք չբացատրված այդ հոգեկան առնչությունը: Չգիտեմ ով, չգիտեմ ինչու կամեցավ, որ հինգ տարով ես հեռանայի սերերի ու տագնապների իմ էություն-աշխարհից և աննպատակ գոյություն քարշ տայի առողջարանային մի փոքրիկ քաղաքում: 15 տարեկան պատանի, ամբողջ ներսս հեռավոր լեռներից եկող զանգի ղողանջ (որը հետո պիտի կոչվեր բանաստեղծություն), և իմ ապրումների հետ որևէ կապ չունեցող զբաղմունք` ոչխարաբուծության ու կաթի տեխնոլոգիայի ուսանում: Continue reading “ՀԱՅԸ”

Advertisements

Հ Ե Ռ Ա Ց Ո Ղ Ի Ն

Արդեն ուշ է, հարազատս, արդեն ուշ է,
Բախտը՝ դաժան, հույսն՝ ավելորդ, մորմոքն՝ իզուր…
Ո՞ւր ես գնում, դեմդ՝ անձրև, դեմդ՝ գիշեր,
Ու ոչ մի տեղ, քեզ ոչ մի տեղ չեն սպասում։

Անցյալն ի՞նչ է. չարչարանքի տխրահանդես—
Մարող ձայներ, մշուշոտված պատկեր ու գիծ.
Դառնատեսիլ օրերի մեջ ոչ դու, ոչ ես
Չփրկվեցինք հավերժական տառապանքից։ Continue reading “Հ Ե Ռ Ա Ց Ո Ղ Ի Ն”

ԵՎ ԱՆՑԱՆ ՏԱՐԻՆԵՐԸ

Սիրելի՛ Իգնատ, թվում էր՝ անչափ հեշտ պիտի լինի քո մասին փոքրիկ մի խոսք գրելը. երկար տարիների մտերիմ ընկերոջ ու գրչեղբոր, խորունկ բանաստեղծի ու կրակոտ հրապարակախոսի մասին, ում հետ կապված հիշել- ասելու այնքա՜ն շատ բան կա: Բայց արի ու տես, որ հենց դա էլ ինձ խանգարում է կարծես, ո՞րն ասել ու ո՞րը թողնել, ինչի՞ց սկսել: Գուցե մեր առաջին իսկ «հանդիպումից» «Ավանգարդ» թերթի գրական էջում՝ «Երիտասարդ գրողների ծաղկաձորյան խորհրդակցությանն ընդառաջ» խորագրի ներքո: Բանաստեղծություններդ այնտեղ իսկույն գրավել էին ինձ քնարական շնչով ու անկեղծությամբ, իսկ կատարման վարպետությունը, զարմանալի սահուն, բարեհունչ հանգավորումը, ճիշտն ասած, նույնիսկ կասկած էին հարուցում. իրո՞ք երիտասարդ կամ սկսնակ բանաստեղծ է էջի իմ հարևանը… Continue reading “ԵՎ ԱՆՑԱՆ ՏԱՐԻՆԵՐԸ”

Ձիերը եղեգնուտում

Տխուր ու գեղեցիկ պատմվածք, որի հերոսն իրական մարդ է եղել

«Միայնակ մարդիկ» շարքից

Առաջին անգամ Հարութ Օհանյանն այդ երազը տեսել էր մորդովական անտառի մի լքված խրճիթում: Քնել էր կրակի մոտ, գլուխը եղևնու ճյուղերից պատրաստած փափկոցին: Լճափի խաղաղ, մայրամուտի վերջին ցոլքերով արբած եղեգնուտ էր, և երեք ձիեր՝ սև, սպիտակ ու կարմիր, իջել էին եղեգնուտ ջուր խմելու: Սևը գեղեցիկ գլուխը վեր բարձրացրած երգեցիկ եղեգնուտի միջով, նիրհող լճի վրայով նայում էր նարնջագույն մթնշաղին խառնվող հեռավոր սարերին, սպիտակը դեռ ջուր էր խմում, իսկ կարմիրը ջուր խմելն ընդհատած՝ տագնապով նայում էր աջ՝ դեպի եղեգնուտի մթնող խորքը: Եղեգնուտի խորքից, թեև դեռ ոչինչ տեսանելի չէր, ուր որ է պիտի շողային դարանակալ մոտեցող հովազի դեղին, մահափայլ աչքերը: Ու հենց այդ ճակատագրական պահին մորդովական անտառի լքված խրճիթում Հարութ Օհանյանը վեր թռավ թիկունքին իջած խզակոթի սոսկալի հարվածից: Նրան վերադարձրին ճամբար, ու երկար ժամանակ այլևս ոչ մի երազ չէր տեսնում: Continue reading “Ձիերը եղեգնուտում”

Զորավարին

andranikozanianԶենքերի զնգոց, հոգնած ձիերի խրխինջ ու դոփյուն-
Ոգեղեն լույսը հրավառել է գիշերը խավար,
Ռազմադաշտերի փոշին ոտքերիդ դու գալիս ես տուն
Եվ փառքի շունչ է բարձունքներն ի վեր, հովիտներն ի վար:

Եվ Առաքելոց որբացած վանքի զանգն է ղողանջում,
Եվ արևային խշշոց են հագնում անտառները մերկ,
Եվ անդունդներից ահա ելնում են հուժկու շառաչով
Մեր հին լեռների, մեր հպարտության արծիվները շեկ:

…Եկար, Զորավար: Արդյոք ուշացա՞ծ, թե ժամանակին,
Երկիրը դարձյալ նավ է՝ ալեկոծ հողմերին տրված,
Տառապյալ ազգը ահա կծկվել ցավ ու զրկանքից
Ու գաղթական է դառնում վերստին քամուց հալածված: Continue reading “Զորավարին”

ԻԳՆԱՏ ՄԱՄՅԱՆ. «…ԵՐԲ ՆՅՈՒԹԸ ՀԱՂԹՈՒՄ Է ՈԳՈՒՆ»

22082014Մեր թղթակցի հարցազրույցը բանաստեղծ Իգնատ Մամյանի հետ

«Հայաստան», 29/02/2000թ.

— Հայտնագործություն չենք անելու, եթե կարևորենք գրականության դերը սերունդներ դաստիարակելու, կրթելու գործում: Բայց այսօր իրողությունն այլ է՝ հիասթափեցնող. անգամ բուհերում ուսանող մեր երիտասարդության զգալի մասը, հավատացեք, չի ճանաչում Խորենացուն, ծանոթ չէ Նարեկացու անվանը, էլ չասենք՝ նրա հանճարեղ «Մատյան»-ին: Սոսկալի է, չէ՞…

-Սոսկալի ու կեղեքիչ ցավ է, բայց իմ ու քո կեղեքվելով ոչինչ չի փոխվի: Դա պիտի կեղեքի նրանց, ովքեր ժողովրդի ճակատագիրն են տնօրինում: Իսկ բուն իրեն՝ այս սերնդին մեղադրե՞լ, թե՞ չմեղադրել: Մեղադրելու հանգամանքը մի քիչ ավելի թույլ է, քան չմեղադրելու: Ինչու՞: Որովհետև ասող չկա, թե ինչը ինչպես անեն: Նրանք միայն մի բան են լսում իրենց տանը՝ օրվա հացի միջոցները վաստակիր… Վաստակիր ինչպես ուզում ես, ինչ կերպ ուզում ես: Չնայած այն ընտանիքներում, որտեղ հարգի են եղել Նարեկացու «Մատյանը», Խորենացու «Պատմությունը» կամ Չարենցի գրքերը, նման խորհուրդներ չեն տա: Այսինքն՝ ամեն ինչ գալիս է նախ և առաջ ընտանիքի՝ այսպես ասած՝ որակից… Continue reading “ԻԳՆԱՏ ՄԱՄՅԱՆ. «…ԵՐԲ ՆՅՈՒԹԸ ՀԱՂԹՈՒՄ Է ՈԳՈՒՆ»”

Ես կգրեմ այդ բանաստեղծությունը…

aravot-Գուցե սկսենք այն պահից, երբ առաջին անգամ զգացիր կորստի ցավը:

— Դա իմ ամենահին, ամենատխուր ու ամենապայծառ հիշողության մեջ է: Սարերում սքանչելի մայրամուտ էր, և մայրամուտի միջով մեր աստղաճակատ ալվան եզը տանում էին մսամթերման: Սարերն ինձ համար դատարկվեցին, առաջին անգամ զգացի, որ ԲԱՆ ԵՄ ԿՈՐՑՆՈՒՄ, ամբողջ գիշեր լաց էի լինում լեռնաձորի թանձր մոռուտում, աշխարհից թաքնված: Իսկ մոռուտում գազանի վտանգը շատ էր իրական, ու այդ գիշեր նաև հասկացա, որ ցավը հաղթում է վախին: Continue reading “Ես կգրեմ այդ բանաստեղծությունը…”

«Հեռավոր զանգերի կանչը»

heravorzangerikanchyԶանգերը ժամանակների հեռվից ընթերցողին են հասցնում «Այրում» կայարանում անցյալ դարի 50-60-ականներին ապրած մի սերնդի ճակատագրի ղողանջները: Թվում է` հետպատերազմական զրկանքներով, ստալինյան բռնությունների իրողությամբ մթագնած ու անորոշ հույսերի այդ ժամանակաշրջանը այսօրվա ընթերցողին պետք է որ չհետաքրքրի. այժմ ապրում ենք բոլորովին այլ մի իրականության մեջ, երբ ապրողներին հուզողը մոտիկ անցյալի ու հոգսաշատ ներկայի թելադրած և հրատապ լուծում պահանջող նոր խնդիրներն են: Սակայն…

Սակայն եթե  «Հեռավոր զանգերի կանչը» գիրքը ձեռքն առնողը այսպիսի խոհերով այն ցած դնի` առանց ընթերցելու ամբողջական գեղարվեստական պատումի մեջ ամփոփված առանձին պատմվածքները, անշուշտ, կկորցնի իսկական գեղարվեստին առնչվելու, գրքից գեղագիտական հաճույք ստանալու մի լավ հնարավորություն:

Continue reading “«Հեռավոր զանգերի կանչը»”

ԵԿԵԼ -ԱՆՑՆՈՒՄ ԵՄ ԱՅՍ ԱՇԽԱՐՀՈՎ…

Bumerang-Հարյուր տարի հետո, երբ մենք բոլորս հանձնված կլինենք հողին ու քամուն, տեսնես ովքե՞ր կհիշվեն այս ժամանակում ապրողներից:

-Քչերը: Շա՜տ քչերը: Գրականությունից՝ մի Հրանտ Մաթևոսյան, երաժշտությունից՝ մի Տիգրան Մանսուրյան, երևի մի քանիսն էլ՝ Սարյանի և Վահրամ Փափազյանի հետնորդներից: Բոլորը միասին ազատ կտեղավորվեն երկնային հյուրանոցի միջին մեծության մի սենյակում: Continue reading “ԵԿԵԼ -ԱՆՑՆՈՒՄ ԵՄ ԱՅՍ ԱՇԽԱՐՀՈՎ…”

ԵՐԿՐԱՅԻՆ ՄՏԱՀՈԳՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

mamyanignatԳեղարվեստական երկ ծնվում է այն ժանամակ, երբ գրողը արտահայտում է ապրված զգացումներ և մտքեր, ելնում է իրականությունից: Ի. Մամյանի «Երկնաքարեր» բանաստեղծությունների ժողովածուն կրկին հաստատում է այս վաղեմի ու հանրահայտ, բայց երբեք չհնացող ճշմարտությունը, ժողովածու, որը ծնվել է գրողի պարտքի և քաղաքացիական պատասխանատվության խոր զգացումից: Continue reading “ԵՐԿՐԱՅԻՆ ՄՏԱՀՈԳՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ”