ԵՐԳ ԱՆՁՆԱԿԱՆ

Իմ մահվան օրը կիջնի տխրություն…
ՉԱՐԵՆՑ

Խնջույք կլինի կամ ինչ-որ հանդես,
Կամ սովորական մի հավաքույթում
Անունս կտան, և դու կլսես
Ծովի հեռավոր ալեբախություն։

Այդ գիշեր երկար քունդ չի տանի,
Կհիշես դեպքեր — մոռացված արդեն,
Խուլ դարակներից հին պահարանի
Կհանես դեղնած հանդեսներ, թերթեր,

Եվ իմ երգերը կկարդաս նորից,
Եվ կշշնջաս մորմոքով անսուտ.
— Այս ջահել ու խենթ բանաստեղծներին
Ինչո՞ւ է այսքան մեռնելը սազում…

Անցլալ թախիծը կպաշարի քեզ՝
Առնչելով իմ մոռացվող հուշին,
Եվ լաց կլինես, և լուռ կմաքրես
Վաղուց չբացված գրքերիս փոշին։

Հետո կթրջի անձրևն ապակին
Եվ, ուշքի գալով ամպրոպի ձայնից,
Թերթեր, հանդեսներ — կամփոփես կրկին
Խուլ դարակներում հին պահարանի,

Մինչև որ կրկին լինի մի հանդես
Կամ սովորական մի հավաքույթում
Իմ անունը տան, և նորից լսես
Ծովի հեռավոր ալեբախություն։

© Իգնատ Մամյան
«Վայրի մեղր», 1999

 

Advertisements

Ձիերը եղեգնուտում

Տխուր ու գեղեցիկ պատմվածք, որի հերոսն իրական մարդ է եղել

«Միայնակ մարդիկ» շարքից

Առաջին անգամ Հարութ Օհանյանն այդ երազը տեսել էր մորդովական անտառի մի լքված խրճիթում: Քնել էր կրակի մոտ, գլուխը եղևնու ճյուղերից պատրաստած փափկոցին: Լճափի խաղաղ, մայրամուտի վերջին ցոլքերով արբած եղեգնուտ էր, և երեք ձիեր՝ սև, սպիտակ ու կարմիր, իջել էին եղեգնուտ ջուր խմելու: Սևը գեղեցիկ գլուխը վեր բարձրացրած երգեցիկ եղեգնուտի միջով, նիրհող լճի վրայով նայում էր նարնջագույն մթնշաղին խառնվող հեռավոր սարերին, սպիտակը դեռ ջուր էր խմում, իսկ կարմիրը ջուր խմելն ընդհատած՝ տագնապով նայում էր աջ՝ դեպի եղեգնուտի մթնող խորքը: Եղեգնուտի խորքից, թեև դեռ ոչինչ տեսանելի չէր, ուր որ է պիտի շողային դարանակալ մոտեցող հովազի դեղին, մահափայլ աչքերը: Ու հենց այդ ճակատագրական պահին մորդովական անտառի լքված խրճիթում Հարութ Օհանյանը վեր թռավ թիկունքին իջած խզակոթի սոսկալի հարվածից: Նրան վերադարձրին ճամբար, ու երկար ժամանակ այլևս ոչ մի երազ չէր տեսնում: Continue reading “Ձիերը եղեգնուտում”

ՔԵԶՆԻՑ ՀԵՏՈ

Ներսը թախի՜ծ,
Դուրսը թախի՜ծ,
Հատակը պաղ, պատերը թաց,
Սարդը կախվել առաստաղից
Կամաց-կամաց իջնում է ցած։

Ներսը մշո՜ւշ,
Դուրսը մշո՜ւշ,
Ի՜նչ աղոտ է փայլն ապակու…
Կատվի ձագը՝ կորած մի հուշ,
Մլավում է ձեղնահարկում։
Սերը գնա՜ց,
Սերը չկա,
Եվ հողմահար, և մարմրուն
Նրա ձայնը հնչում է դեռ
Մոռացության քարայրներում։ Continue reading “ՔԵԶՆԻՑ ՀԵՏՈ”

Զորավարին

andranikozanianԶենքերի զնգոց, հոգնած ձիերի խրխինջ ու դոփյուն-
Ոգեղեն լույսը հրավառել է գիշերը խավար,
Ռազմադաշտերի փոշին ոտքերիդ դու գալիս ես տուն
Եվ փառքի շունչ է բարձունքներն ի վեր, հովիտներն ի վար:

Եվ Առաքելոց որբացած վանքի զանգն է ղողանջում,
Եվ արևային խշշոց են հագնում անտառները մերկ,
Եվ անդունդներից ահա ելնում են հուժկու շառաչով
Մեր հին լեռների, մեր հպարտության արծիվները շեկ:

…Եկար, Զորավար: Արդյոք ուշացա՞ծ, թե ժամանակին,
Երկիրը դարձյալ նավ է՝ ալեկոծ հողմերին տրված,
Տառապյալ ազգը ահա կծկվել ցավ ու զրկանքից
Ու գաղթական է դառնում վերստին քամուց հալածված: Continue reading “Զորավարին”

Լ. Անանյան. «Մամյանը շարունակեց պահել Թումանյանի, Չարենցի, մեր մյուս մեծերի բացած հունը»

Շատ դժվար է անցյալ ժամանակով խոսել Իգնատ Մամյանի մասին, ընկերոջ մասին, գրողի մասին, հայրենասեր մարդու մասին:

Իգնատ Մամյանը իսկական տաղանդ էր, ով ուներ մի քանի շերտեր: Էդ տաղանդի յուրաքանչյուր առանձնահատկությունը կարող էր մի մարդ ապրել 60, 70, 80 տարի և համարեր, որ ապրել է լիակատար կյանքով:

Որպես բանաստեղծ Մամյանը թողեց շատ կարևոր, շատ մնայուն, մեր հայ քնարերգության էն ամենազուլալ, ամենավճիտ ակունքներից եկող մի ժառանգություն. երբեք չտրվեց գրական և ոչ գրական փորձարարություններին, երբեք չենթարկվեց էդ մոդեռնիստական փորձարկումներին և էն հունը շարունակեց պահել, ինչ-որ մեր դասական քնարերգության մեջ Թումանյանը, Չարենցը, մեր մյուս մեծերն են բացել: Continue reading “Լ. Անանյան. «Մամյանը շարունակեց պահել Թումանյանի, Չարենցի, մեր մյուս մեծերի բացած հունը»”

ԻԳՆԱՏ ՄԱՄՅԱՆ. «…ԵՐԲ ՆՅՈՒԹԸ ՀԱՂԹՈՒՄ Է ՈԳՈՒՆ»

22082014Մեր թղթակցի հարցազրույցը բանաստեղծ Իգնատ Մամյանի հետ

«Հայաստան», 29/02/2000թ.

— Հայտնագործություն չենք անելու, եթե կարևորենք գրականության դերը սերունդներ դաստիարակելու, կրթելու գործում: Բայց այսօր իրողությունն այլ է՝ հիասթափեցնող. անգամ բուհերում ուսանող մեր երիտասարդության զգալի մասը, հավատացեք, չի ճանաչում Խորենացուն, ծանոթ չէ Նարեկացու անվանը, էլ չասենք՝ նրա հանճարեղ «Մատյան»-ին: Սոսկալի է, չէ՞…

-Սոսկալի ու կեղեքիչ ցավ է, բայց իմ ու քո կեղեքվելով ոչինչ չի փոխվի: Դա պիտի կեղեքի նրանց, ովքեր ժողովրդի ճակատագիրն են տնօրինում: Իսկ բուն իրեն՝ այս սերնդին մեղադրե՞լ, թե՞ չմեղադրել: Մեղադրելու հանգամանքը մի քիչ ավելի թույլ է, քան չմեղադրելու: Ինչու՞: Որովհետև ասող չկա, թե ինչը ինչպես անեն: Նրանք միայն մի բան են լսում իրենց տանը՝ օրվա հացի միջոցները վաստակիր… Վաստակիր ինչպես ուզում ես, ինչ կերպ ուզում ես: Չնայած այն ընտանիքներում, որտեղ հարգի են եղել Նարեկացու «Մատյանը», Խորենացու «Պատմությունը» կամ Չարենցի գրքերը, նման խորհուրդներ չեն տա: Այսինքն՝ ամեն ինչ գալիս է նախ և առաջ ընտանիքի՝ այսպես ասած՝ որակից… Continue reading “ԻԳՆԱՏ ՄԱՄՅԱՆ. «…ԵՐԲ ՆՅՈՒԹԸ ՀԱՂԹՈՒՄ Է ՈԳՈՒՆ»”

ՏԵ՛Ր ԼԻՆԵՆՔ ՄԵՐ ՑԱՎԻՆ

ignathmayakimamyan

Հարցազրույց բանաստեղծ, հրապարակախոս, «Գրական թերթի» պատասխանատու քարտուղար
ԻԳՆԱՏ ՄԱՄՅԱՆԻ հետ
«Ժուռնալիստ» 09/1988

-Եթե  գաղտնիք չէ, Ձեր մեջ արդյո՞ք հաշտ ու խաղաղ են ապրում բանաստեղծն ու ժուռնալիստ- հրապարակախոսը:

-Ո՛չ: Երբեմն ամիսներով ոչ մի տող բանաստեղծություն չեմ գրում: Չի գրվում: Հրապարակախոսը ճնշում է բանաստեղծին իր հրատապ պահանջներով, ցավոտ հարցադրումներով: Այդ ինքնազրույցը հաճախ չափազանց սուր բնույթ է կրում: Օրինակ, հրապարակախոսն ասում է. «Դու կրքոտ բանաստեղծություն ես գրում ավերվող անտառի մասին, բայց, խոսքդ որքան էլ ճշմարիտ լինի ու անկեղծ, ասված է բանաստեղծությամբ: Ոչ մի պետական հիմնարկ չի նստում բանաստեղծություն քննարկելու, մանավանդ՝ նրա պատմած ցավի մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելու: Չե՞ս կարծում, որ նման ասելիքներդ հրապարակախոսությա՛մբ պետք է ներկայացնես…»: Բանաստեղծն ընդվզում է՝ ես ուզում եմ գրել ոչ թե օրվա, այլ ժամանակի համար: Բայց հրապարակախոսը, որն այստեղ ճշմարիտն է, վեճն ավարտում է հաղթական եզրահանգումով. «Ժամանակը գոյանում է օրերի միացությունից»: Եվ ամիսներով բանաստեղծություն չի գրվում: Չեմ գրում: Գտնում եմ, որ մոր մասին ձոն գրելուց առաջ պետք է հոդված գրել ծերանոցներում թախծող որբ մայրերի և նրանց անարժան զավակների մասին: Ծաղիկների հմայքը երգելուց առաջ պետք է խորհել, թե վերջին կես դարում վայրի ծաղիկների քանի՞ տեսակ է անհետացել բնությունից: Նույնիսկ սիրո մասին գրելուց առաջ պետք է մտածել՝ մեր ժամանակի մարդկանց հարաբերությունների մեջ այդ բիբլիական զգացմունքը արդյոք նույն վեհն ու մաքու՞րն է մնացել… Continue reading “ՏԵ՛Ր ԼԻՆԵՆՔ ՄԵՐ ՑԱՎԻՆ”

ՄԻԱՅՆԱԿ ԾԵՐՈԻՆՈԻ ՄԱՀԸ

miaynakceruni

Նրան դուրս բերին անշուք դագաղով
Արվարձանային ինչ-որ նկուղից:
Ծանոթ-բարեկամ՝ մի քանի հոգով:
Ոչ նվագախումբ, ոչ սգո թախիծ:

Ինքն էր խաչել իր ձեռքերը կրծքին
Եվ մահից առաջ աչքերը գոցել:
Տանտերն ասում էր. ողորմի հոգուն,
Խեղճը հինգ ամսվա վարձը չէր մուծել… Continue reading “ՄԻԱՅՆԱԿ ԾԵՐՈԻՆՈԻ ՄԱՀԸ”

Երկնային աղերս

… Եվ կռունկն ընկավ թևատարած:
Եվ մեծ երամի հին օրենքով
Ընկածի տեղը – վերքի պես բաց,
Չի լրանալու ուրիշ մեկով:

Ընկածի տեղը – իրենն է լոկ.
Նա պիտի ահեղ համբերությամբ՝
Գոյի ձևերում փոխարկվելով,
Դառնալով ծաղիկ, արցունք ու ամպ,

Continue reading “Երկնային աղերս”

Ես կգրեմ այդ բանաստեղծությունը…

aravot-Գուցե սկսենք այն պահից, երբ առաջին անգամ զգացիր կորստի ցավը:

— Դա իմ ամենահին, ամենատխուր ու ամենապայծառ հիշողության մեջ է: Սարերում սքանչելի մայրամուտ էր, և մայրամուտի միջով մեր աստղաճակատ ալվան եզը տանում էին մսամթերման: Սարերն ինձ համար դատարկվեցին, առաջին անգամ զգացի, որ ԲԱՆ ԵՄ ԿՈՐՑՆՈՒՄ, ամբողջ գիշեր լաց էի լինում լեռնաձորի թանձր մոռուտում, աշխարհից թաքնված: Իսկ մոռուտում գազանի վտանգը շատ էր իրական, ու այդ գիշեր նաև հասկացա, որ ցավը հաղթում է վախին: Continue reading “Ես կգրեմ այդ բանաստեղծությունը…”